Egzamin ósmoklasisty czy matura to stresujące dni dla każdego ucznia, a dla nastolatka z cukrzycą stres dodatkowo komplikuje kontrolę glikemii. Dobra wiadomość jest taka, że dostosowanie warunków egzaminu dla ucznia z cukrzycą jest możliwe i w pełni legalne – trzeba tylko wiedzieć, jak i kiedy złożyć odpowiedni wniosek. Dotyczy to także rodzin, które przygotowują się na maturę 2027 lub egzamin ósmoklasisty w roku szkolnym 2026/2027. W tym artykule krok po kroku pokażę, co zrobić, żeby dziecko podeszło do egzaminu bezpiecznie, bez niepotrzebnego ryzyka hipoglikemii czy hiperglikemii w trakcie pisania.
Dlaczego uczniowie z cukrzycą mogą potrzebować dostosowań egzaminacyjnych
Cukrzyca typu 1, choć nie jest chorobą upośledzającą zdolności intelektualne, wpływa na funkcjonowanie organizmu w sposób, który może zakłócić przebieg egzaminu. Wysoki poziom glukozy pogarsza koncentrację i wydłuża czas potrzebny na przetworzenie informacji, a niski poziom cukru może prowadzić do drżenia rąk, zawrotów głowy czy trudności z logicznym myśleniem.
Podczas kilkugodzinnego egzaminu ryzyko wahań glikemii jest znacznie wyższe niż w normalny dzień szkolny – stres, adrenalina i zmiana rytmu dnia same w sobie wpływają na poziom cukru. Dlatego przepisy oświatowe przewidują możliwość wprowadzenia indywidualnych dostosowań, które nie zmieniają zakresu wiedzy sprawdzanej na egzaminie, ale dają uczniowi realne szanse na spokojne jego zdanie.
Jakie dostosowania warunków egzaminu są możliwe dla ucznia z cukrzycą
Centralna Komisja Egzaminacyjna co roku publikuje komunikat dotyczący dostosowań warunków i form przeprowadzania egzaminów dla uczniów z różnymi potrzebami zdrowotnymi, w tym z chorobami przewlekłymi. Dla ucznia z cukrzycą najczęściej stosuje się kilka konkretnych rozwiązań.
Dodatkowy czas pracy
Uczeń może otrzymać wydłużony czas na rozwiązanie arkusza, co jest szczególnie przydatne, jeśli w trakcie egzaminu konieczne będzie przerwanie pracy na pomiar glikemii, zjedzenie węglowodanów lub podanie insuliny. Maksymalne wydłużenie czasu dla każdego egzaminu i przedmiotu podaje komunikat CKE o dostosowaniach na dany rok szkolny, a o konkretnym rozwiązaniu dla ucznia decyduje rada pedagogiczna.
Możliwość przerwania pracy i pomiaru glikemii
To jedno z najważniejszych dostosowań – uczeń ma prawo w każdej chwili przerwać pisanie, aby zmierzyć poziom cukru glukometrem lub odczytać wynik z systemu monitorowania glikemii, a następnie odpowiednio zareagować. Jak przerwy rozliczają się z czasem egzaminu, zależy od dostosowania wskazanego dla ucznia, dlatego warto to ustalić ze szkołą przed egzaminem.
Dostęp do posiłku, napoju i sprzętu przy stanowisku
Uczeń z cukrzycą może mieć przy sobie na stanowisku egzaminacyjnym glukometr lub odczytywacz systemu ciągłego monitorowania glikemii, zapas glukozy w tabletkach lub żelu, insulinę w penie oraz picie i lekką przekąskę. To rozwiązanie zapobiega konieczności opuszczania sali w sytuacji nagłego spadku cukru.
Osobna sala lub miejsce blisko wyjścia
W niektórych przypadkach zespół egzaminacyjny może zdecydować o umieszczeniu ucznia w mniejszej sali lub przy stoliku blisko drzwi, co ułatwia dyskretne reagowanie na objawy hipoglikemii bez odwracania uwagi innych piszących uczniów.
Krok po kroku – jak złożyć wniosek o dostosowanie warunków egzaminu
Sam proces składania wniosku nie jest skomplikowany, ale wymaga zachowania odpowiednich terminów i kompletu dokumentów. Poniżej znajduje się uporządkowana ścieżka, którą warto przejść krok po kroku.
Krok 1: zbierz dokumentację medyczną
Podstawą wniosku jest opinia lekarska potwierdzająca diagnozę cukrzycy oraz opisująca, jakie konkretne dostosowania są zalecane w dniu egzaminu. Najlepiej, jeśli taką opinię wystawi lekarz prowadzący z poradni diabetologicznej, ponieważ dobrze znający historię leczenia specjalista precyzyjnie opisze potrzeby ucznia – na przykład konieczność stałego dostępu do glukometru, insuliny czy węglowodanów.
Jeśli uczeń posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub opinię z poradni psychologiczno-pedagogicznej z tytułu choroby przewlekłej, warto dołączyć również ten dokument – wzmacnia on formalną podstawę wniosku.
Krok 2: złóż wniosek do dyrektora szkoły
Wniosek o dostosowanie warunków egzaminu składają rodzice ucznia niepełnoletniego lub sam uczeń, jeśli jest już pełnoletni, na ręce dyrektora szkoły. Wniosek powinien zawierać prośbę o wskazane w opinii lekarskiej dostosowania oraz kopię dokumentacji medycznej. Dyrektor szkoły ma obowiązek przekazać taki wniosek do rady pedagogicznej, która formalnie wskazuje sposób dostosowania warunków dla konkretnego ucznia.
Warto poprosić o pisemne potwierdzenie przyjęcia wniosku – to zabezpiecza rodzica na wypadek, gdyby terminy się przeciągały lub dokumentacja gdzieś się zagubiła.
Krok 3: pamiętaj o terminach
Terminy składania dokumentów są ściśle określone i różnią się dla egzaminu ósmoklasisty i dla matury. Co roku podaje je komunikat dyrektora CKE o dostosowaniach, publikowany pod koniec sierpnia na stronie cke.gov.pl. Termin trzeba sprawdzić właśnie tam albo w sekretariacie szkoły, bo wypada jesienią lub na początku roku kalendarzowego, a nie we wrześniu.
Jeśli diagnoza cukrzycy nastąpiła później, w trakcie roku szkolnego, dyrektor szkoły może przyjąć wniosek również po terminie – w takich sytuacjach warto działać jak najszybciej i jasno wskazać, że opóźnienie wynika z daty rozpoznania choroby.
Krok 4: skontaktuj się z wychowawcą i pielęgniarką szkolną
Poza formalnym wnioskiem warto na bieżąco rozmawiać z wychowawcą klasy oraz pielęgniarką szkolną. Osoby te często pomagają w przygotowaniu odpowiedniej dokumentacji, a także przypominają o zbliżających się terminach. Dobra komunikacja z placówką znacznie ułatwia cały proces i pozwala uniknąć nieporozumień w dniu egzaminu.
Matura i egzamin ósmoklasisty w 2027 roku z cukrzycą
Komunikaty dyrektora CKE o dostosowaniach egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego na rok szkolny 2026/2027 są datowane na 20 sierpnia 2026 r. Znajdziesz je w Biuletynie Informacji Publicznej CKE, w zakładce „Harmonogram, komunikaty i informacje – Rok szkolny 2026/2027” (bip.cke.gov.pl). Według harmonogramu CKE pisemna część matury 2027 w terminie głównym zaczyna się 4 maja 2027 r. egzaminem z języka polskiego.
Kto składa wniosek i jakie dokumenty
Uczeń z cukrzycą należy do grupy uczniów z chorobami przewlekłymi. Podstawą dostosowania jest u niego zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia. Zaświadczenie składają rodzice ucznia niepełnoletniego albo pełnoletni maturzysta u dyrektora szkoły. Potem rada pedagogiczna wskazuje konkretne dostosowania, a rodzic lub uczeń w wyznaczonym terminie składa oświadczenie, czy z nich korzysta.
- zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia (najlepiej od diabetologa prowadzącego),
- orzeczenie lub opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej, jeśli uczeń ją ma,
- dla maturzysty: deklaracja przystąpienia do egzaminu maturalnego, składana w szkole lub elektronicznie.
Terminy na rok 2026/2027
Wiążące daty złożenia dokumentów, wskazania dostosowań przez radę pedagogiczną i złożenia oświadczenia przez rodzica podaje komunikat o dostosowaniach na rok 2026/2027. Nie podajemy ich tutaj z pamięci, bo pomyłka o kilka dni może kosztować ucznia dostosowanie. Pobierz komunikat dla swojego egzaminu z BIP CKE i od razu wpisz terminy do kalendarza. Jeśli zostanie wydany komunikat zmieniający terminy, CKE opublikuje go w tym samym miejscu.
Przykładowe dostosowania dla ucznia z cukrzycą
- przerwy na pomiar glikemii i zjedzenie posiłku lub węglowodanów, bez wychodzenia z sali,
- telefon lub czytnik z aplikacją sensora oraz pompa insulinowa przy uczniu, z wyciszonymi powiadomieniami poza alarmami glikemii,
- dodatkowy czas pracy w granicach określonych przez komunikat CKE,
- miejsce blisko wyjścia albo osobna sala, jeśli rada pedagogiczna uzna to za potrzebne.
Telefon na sali egzaminacyjnej to sytuacja wyjątkowa, dlatego zgoda na urządzenie odczytujące sensor powinna być zapisana w dostosowaniu i omówiona z przewodniczącym zespołu nadzorującego. Wiele z tych ustaleń można przenieść ze szkolnego planu opieki nad uczniem z cukrzycą. O tym, jak sam stres przed egzaminem przesuwa cukry, piszemy w tekście cukrzyca a stres egzaminacyjny.
Jakie dokumenty są potrzebne do wniosku
Aby proces przebiegł bez komplikacji, warto skompletować dokumenty z wyprzedzeniem. Typowy zestaw obejmuje:
– opinię lekarza diabetologa lub lekarza prowadzącego, opisującą rodzaj i zakres potrzebnych dostosowań,
– kopię orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, jeśli uczeń taki dokument posiada,
– pisemny wniosek rodzica lub pełnoletniego ucznia skierowany do dyrektora szkoły,
– w razie potrzeby – dodatkowe zaświadczenie o stosowanym sprzęcie, na przykład systemie ciągłego monitorowania glikemii, jeśli uczeń korzysta z takiej technologii.
Warto zachować kopie wszystkich dokumentów dla siebie – przydadzą się, jeśli w kolejnym roku szkolnym trzeba będzie odnowić wniosek na następny egzamin, na przykład przechodząc z egzaminu ósmoklasisty do matury.
Co konkretnie powinna zawierać opinia lekarska
Sama diagnoza cukrzycy nie wystarczy – komisja egzaminacyjna potrzebuje precyzyjnego opisu, jakie sytuacje mogą wystąpić i jak uczeń powinien na nie reagować. Dobra opinia lekarska zawiera informacje o sposobie leczenia (insulinoterapia, leki doustne), typie stosowanego sprzętu, ryzyku hipoglikemii lub hiperglikemii w sytuacjach stresowych oraz konkretne zalecenia, na przykład możliwość przerwania pracy na czas do kilkunastu minut w razie potrzeby wyrównania glikemii.
Im bardziej szczegółowy jest opis, tym łatwiej szkole i komisji egzaminacyjnej przygotować odpowiednie warunki – unikamy w ten sposób sytuacji, w których nauczyciel nadzorujący egzamin nie wie, jak zareagować na prośbę ucznia o przerwę.
Praktyczne wskazówki na dzień egzaminu
Nawet najlepiej złożony wniosek nie zastąpi dobrego przygotowania samego dnia egzaminu. Warto z wyprzedzeniem omówić z uczniem, gdzie w sali będzie mógł trzymać glukometr, telefon do odczytu systemu monitorowania glikemii czy zapas glukozy – najlepiej w widocznym, ale niekłopotliwym miejscu na biurku.
Dobrym zwyczajem jest zmierzenie poziomu cukru krótko przed wejściem do sali egzaminacyjnej i, jeśli wynik jest na granicy normy, spożycie niewielkiej przekąski jeszcze przed rozpoczęciem pisania. Zmniejsza to ryzyko konieczności przerywania pracy w pierwszych minutach egzaminu, kiedy stres jest największy.
Warto również przypomnieć uczniowi, że ma prawo zgłosić się do nadzorującego nauczyciela w każdej chwili, jeśli poczuje objawy niepokojące – drżenie rąk, pot, zawroty głowy czy nadmierne pragnienie. Nauczyciele nadzorujący są informowani o dostosowaniach z wyprzedzeniem, więc taka prośba nie powinna wywołać zaskoczenia ani zamieszania.
Jeśli dziecko korzysta z pompy insulinowej lub systemu ciągłego monitorowania glikemii, dobrze jest sprawdzić dzień wcześniej stan naładowania urządzeń i zapas czujników czy wkładów – egzamin to nie moment na techniczne niespodzianki.
Kiedy warto poprosić o pomoc poradnię diabetologiczną
Rodzice często nie wiedzą, jak sformułować prośbę do lekarza, żeby opinia była wystarczająco konkretna. W takiej sytuacji warto po prostu zapytać lekarza prowadzącego lub edukatora diabetologicznego w poradni, czy mogą pomóc w opisaniu potrzeb związanych z egzaminem – specjaliści zajmujący się cukrzycą u dzieci i młodzieży zwykle mają już doświadczenie w wystawianiu takich zaświadczeń i wiedzą, jakie sformułowania są akceptowane przez szkoły.
Nie warto się krępować i odkładać tej rozmowy na ostatnią chwilę – im wcześniej dokumentacja trafi do szkoły, tym więcej czasu zespół nauczycielski ma na przygotowanie odpowiednich warunków.
Dostosowanie warunków egzaminu dla ucznia z cukrzycą to nie przywilej, a realne narzędzie, które wyrównuje szanse i pozwala młodemu człowiekowi skupić się na tym, co naprawdę ważne – na wiedzy, którą zdobywał przez lata nauki, a nie na walce z wahaniami glikemii. Wystarczy odpowiednio wcześnie zebrać dokumentację, złożyć wniosek w szkole i na bieżąco współpracować z wychowawcą, żeby dzień egzaminu przebiegł spokojnie i bezpiecznie, dając uczniowi pełną szansę na pokazanie tego, na co naprawdę go stać.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani diabetologiem.
